Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Washington’ın Grönland’daki askeri faaliyetlerini artırmasına ve yeni üsler kurmasına imkan tanıyan 10 sayfalık yeni uzlaşmayı onayladı. Salı günü kamuoyuna duyurulan ve herhangi bir mülkiyet devri içermeyen metinle birlikte, Grönland ilk kez uluslararası düzeyde bağlayıcı bir anlaşmanın doğrudan tarafı oldu.
Ocak ayında adanın kontrolünü tamamen devralarak ABD toprağı yapma isteğini dile getiren Trump, daha önce yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Toprak devrinin gerçekleşmemesi Trump açısından belirgin bir geri adım niteliği taşırken, başta Danimarka olmak üzere Avrupalı taraflar sürecin bozulmaması için bu ayrıma odaklanmaktan kaçındı. Bu tutumda, ABD Başkanı’nın metni Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam olarak tanımlamasının ardından anlaşmadan çekilme ihtimaline dair duyulan kaygılar etkili oldu.
Müzakereler ve Siyasi Yansımalar
Görüşmeleri yürüten diplomatik kaynaklar, aylarca süren titiz hazırlıkların ardından metni Trump’ın onayına sunmak için doğru zamanlamayı beklediklerini aktardı. Belgenin Washington’a sağladığı askeri avantajlara rağmen ciddi bir siyasi maliyet getirdiğini belirten Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, yaşanan gerginliğin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile kurulan diplomatik bağlarda kalıcı hasara yol açtığını kaydetti. ABD’nin adadaki askeri varlığı 1951 mutabakatına dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne gerçekleştirdiği ziyarette Çin ve Rusya riskine değinerek şu beyanda bulunmuştu:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Grönland’ın Konumu ve Gelecek Maddesi
Varılan uzlaşma Danimarka ve Grönland genelinde olumlu karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın bağımsızlık yanlısı sol partisinin mensubu Naaja Nathanielsen, adanın ilk defa Danimarka ile birlikte uluslararası bağlayıcılığı bulunan bir metne doğrudan imza koyduğunu belirterek şöyle konuştu:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen bu gelişmenin gelecekteki dış politika özerkliği bakımından bir örnek oluşturacağını kaydetti. İmzalanan metinde Grönland’ın bağımsızlığına dair özel bir maddeye de yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
