İran’da internet üzerinden başörtüsü takmadan canlı konser icra eden şarkıcı Parastoo Ahmadi ve ekibine verilen 74 kırbaç cezası, temyiz mahkemesi tarafından duruşma yapılmaksızın kesinleştirildi. Kararla birlikte 29 yaşındaki sanatçıya iki yıl mesleki faaliyet yasağı ve yurt dışına çıkış yasağı getirildi.
Yargı Süreci ve Verilen Yaptırımlar
Aralık 2024’te YouTube hesabı üzerinden kolsuz bir kıyafetle müzik yayını gerçekleştiren Ahmadi’nin videosu dijital ortamda milyonlarca kişi tarafından izlendi. Kadınların kamusal alanda şarkı söylemesini yasaklayan ve katı kıyafet kuralları uygulayan İran makamları, yasal düzenlemelerin ihlal edildiği gerekçesiyle sanatçı hakkında hızla adli süreç başlattı.
Kum kentindeki ceza mahkemesinde görülen davada Ahmadi ile birlikte yapım ve orkestradan sekiz kişi müstehcen içerik yaymak ve kamu ahlakını bozmak iddiasıyla mahkum edildi. Heyet, tüm sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanında iki senelik görsel ve işitsel faaliyet yasağı ile seyahat engeli getirdi.
Sanatçının hukuk ekibi, temyiz başvurusunun herhangi bir duruşma açılmadan reddedildiğini bildirdi. BBC’ye konuşan avukatlardan biri karara şu sözlerle tepki gösterdi:
Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı.
Avukat ayrıca temyiz sürecindeki tutuma ilişkin şu ifadeleri kullandı:
Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor.
Hak Örgütleri ve Sanatçılardan Karara Tepki
Yargının verdiği karar sosyal platformlarda ve insan hakları çevrelerinde tepki topladı. Şarkıcı Googoosh, sosyal medya hesabı üzerinden üzüntüsünü şu sözlerle dile getirdi:
Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir.
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise tepkisini net bir dille paylaştı:
Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım.
Cezayı sert bir şekilde eleştiren Uluslararası Af Örgütü değerlendirmesinde şu tespiti vurguladı:
Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini
Benzer bir uygulamayla Ocak 2024’te aktivist Roya Heshmati de sosyal medyada başörtüsüz fotoğraf paylaştığı için 74 kırbaç cezasına çarptırılmıştı. Hengaw hak örgütü, Heshmati’nin savcılık binasında zorla başı örtülerek darbedildiğini aktarmıştı.
Ülkede 2022 yılındaki Mahsa Amini protestolarından bu yana giyim yasaklarına karşı sivil itaatsizlik sürerken, Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel son dönemdeki denetimlere ilişkin yetkililerin şu sözlerini aktarmıştı:
şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını
