Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti doğrultusunda 23-25 Eylül tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletleri’ne resmî bir ziyaret gerçekleştirecek. İki liderin altı ay içindeki ikinci temasını teşkil edecek buluşmanın, ikili ilişkilerin istikrarlı bir zemine taşınmasında kritik bir rol oynaması hedefleniyor.
Söz konusu ziyaret, Başkan Trump’ın mayıs ayındaki Pekin temaslarının ardından liderler arasındaki üst düzey diyaloğun devamı niteliğini taşıyor. Ziyaretin ayrıntılarını pazartesi günü kamuoyuyla paylaşan Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun:
karşılıklı ziyaretlerin tarihî bir kilometre taşını simgelediğini dile getirmiştir.
CGTN tarafından yayımlanan analizde, inişli çıkışlı süreçlere rağmen iki ülke arasındaki temaslarda lider diplomasisinin her zaman dengeleyici bir unsur ve yeri doldurulamaz bir stratejik pusula işlevi gördüğü kaydedildi.
İlişkilerde Yapıcı Stratejik İstikrar Vizyonu
Mayıs ayında gerçekleştirilen görüşmede iki lider, önümüzdeki üç yıl ve sonrasını kapsayacak şekilde ikili ilişkilerin yapıcı temeller üzerinde yürütülmesi konusunda mutabakata varmıştı. Başkan Xi bu yaklaşımın çerçevesini çizerken şu tanımlamada bulundu:
Başkan Xi “yapıcı stratejik istikrar” kavramının özünü, belkemiği olarak iş birliğine dayalı pozitif istikrar, ılımlı rekabete dayalı sağlam istikrar, yönetilebilir farklılıklara dayalı sürekli istikrar ve barış vaatlerine dayalı kalıcı istikrar olarak tanımlamıştır.
Uzmanlar, küresel çaptaki belirsizliklerin arttığı bir dönemde varılan bu uzlaşının çatışma yerine iş birliğini öne çıkardığını belirtiyor. Çin Çağdaş Uluslararası İlişkiler Enstitüleri bünyesindeki Amerika Çalışmaları Enstitüsü Direktörü Wang Honggang:
iki devlet arasındaki bağlarda görülen bu yeni konumlandırmayı “doğru” olarak nitelerken CGTN’ye “yapıcı stratejik istikrar”ın Çin-ABD ilişkilerinin gelişimi için uzun vadeli istikamet olduğunu belirtmiştir.
Çin Sosyal Bilimler Akademisi Amerika Çalışmaları Enstitüsü Araştırmacısı Doç. Dr. Zhang Tengjun ise sürecin mantığına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
Çin-ABD ilişkilerindeki mantığa yönelik yeni bir kalibrasyon olduğunu dile getirmiş, “yapıcı”nın aksiyon odaklı bir yaklaşıma işaret ettiğini, rekabetin asla sıfır toplamlı bir oyun anlamına gelmediğini ve farklılıkları dengelemek için pragmatik iş birliği yapılması gerektiğini sözlerine eklemiştir.
Zhang ayrıca devlet başkanları arasındaki diyaloğun belirleyici rolüne işaret ederek şunları kaydetti:
devlet başkanları düzeyindeki diplomasinin sunduğu stratejik rehberliğin ikili ilişkilerin gidişatına yön verdiğini ve bu rolün yerinin doldurulamaz olduğunu CGTN’ye açıklamıştır.
Ekonomik İş Birliği ve Küresel Zirveler
Çin’in 15. Beş Yıllık Planı’nın yürürlüğe girdiği ve ABD’nin bağımsızlığının 250. yıl dönümünün kutlandığı 2026 yılı sürecinde, ikili ilişkilerin dünya genelindeki etkisine dikkat çekiliyor. Başkan Xi bu doğrultuda şu vurguyu yaptı:
“Bir konuda elde edilen başarı, başka bir başarıya fırsat tanır ve istikrarlı ikili ilişkiler tüm dünyaya fayda sağlar.”
Farklılıklara rağmen ticari ve ekonomik ortaklık, ikili ilişkilerde denge unsuru olmaya devam ediyor. ABD-Çin İş Konseyi tarafından 2026 yılında 175 Amerikan şirketiyle yapılan araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 95’i Çin pazarını küresel rekabetçilik bakımından kritik görüyor. Konsey Başkanı Sean Stein:
daha fazla ABD şirketinin Çinli işletmelerle ortaklık kurmanın yollarını aradığını, küresel ölçekte rekabetçi kalmak için bu şirketlerin güçlü yönlerinden dersler çıkarmayı ve Çin’deki gelişmelerden yararlanmayı amaçladığını ifade etmiştir.
“Çin, Amerikalı şirketlerin küresel rekabet gücünün önemli bir parçası.” demiştir.
İki ülkenin kolluk birimleri 2026 yılından bu yana uyuşturucu, telekomünikasyon ve sanal dolandırıcılıkla mücadele ile suçluların iadesi alanlarında ortak adımlar atıyor. Yıl içinde Çin’in Shenzhen kentinde APEC Ekonomi Liderleri Toplantısı, ABD’nin Miami kentinde ise G20 Liderler Zirvesi düzenlenecek.
