Colorado Eyalet Üniversitesi araştırmacıları, çatı tipi güneş panellerinin altına kurulan safran ekim alanlarının gölgesiz alanlara oranla iki kat fazla ürün sağladığını belirledi. Kentsel tarım ile enerji üretimini birleştiren agrivoltaik sistemlerin, binaların çatılarında yüksek ekonomik getiri sunabileceği ve tarımsal verimliliği artırabileceği kaydedildi.
Denver’daki CSU Spur kampüsünde yürütülen deneylerde, yüzde 40 oranında ışık geçiren güneş panellerinin altındaki parseller incelendi. Araştırma sonuçlarına göre, panellerin yarattığı gölgeli ortamda yetişen safran bitkileri, açık çatı zeminindekilere kıyasla hem çiçek sayısını hem de elde edilen kuru ürün miktarını ikiye katladı. Yeşil çatıların besin değeri düşük ve süzek toprak yapısının safran yetiştiriciliği için oldukça elverişli şartlar sunduğu bildirildi.
Işık Oranı ve İklim Şartlarının Önemi
CSU bünyesinde görev yapan Jennifer Bousselot ile Reece Bailey tarafından yayımlanan raporda, aşırı gölgelemenin verim kaybına yol açabileceğine dikkat çekildi. Araştırmacılar, panellerin zemin seviyesinden 1,8 ila 2,4 metre yüksekliğe yerleştirilmesini ve ışık geçirgenliğinin yüzde 30 ila 40 seviyesinde tutulmasını öneriyor. Doğu Fas’ta 24 ay süren bir başka araştırmada ise en yüksek verim yüzde 30 gölgeleme sağlanan koşullarda kaydedildi. İki çalışmadaki farklı ölçüm yöntemleri nedeniyle, her iklim tipi için tek bir standart ışık formülünün bulunmadığı ifade edildi.
Ekonomik Getiri ve Hasat Süreci
Ekonomik modelleme çalışmalarında, 46 kilovatlık mevcut bir çatı paneli sistemi ve 405 metrekarelik ekim alanı üzerinden 5 yıllık bir projeksiyon hazırlandı. Gramı 35 dolardan satılan safran, tanesi 25 sent olan soğanlar ve 13 bin 470 dolarlık elektrik katkısıyla 5 yılın sonunda yaklaşık 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net gelir hesaplandı. Ancak ilk yıl harcamalarının geliri aştığı ve bu bütçeye sıfırdan panel kurulum masraflarının dahil edilmediği aktarıldı.
Üretim modelindeki en kritik aşamayı ise yoğun iş gücü gereksinimi oluşturuyor. Vermont Üniversitesi verilerine göre, 1 gram kurutulmuş safran elde edebilmek için 159 ila 179 adet çiçeğin tepeciklerinin tek tek elle toplanması gerekiyor. Ekim ve Kasım aylarında gerçekleşen hasat üreticilere ek mevsimsel gelir sağlarken, CSU uzmanları panel altı tarımın ısı stresini azalttığını ancak dikimden hasada kadar tüm sürecin planlı bir yönetim gerektirdiğini belirtti.
